Жарияланымдық этика және бұзушылықтардың алдын алу саясаты

Central Asian Transactions on Materials Structure and Properties

1. Этикалық қағидаттар

Central Asian Transactions on Materials Structure and Properties ғылыми жарияланым этикасының жоғары стандарттарын ұстанады және жарияланымдық бұзушылықтардың алдын алу үшін барлық қажетті шараларды қабылдайды. Журнал ғылыми баспа саласында халықаралық деңгейде мойындалған этикалық қағидаттарды сақтайды және Ғылыми жарияланымдар этикасы жөніндегі комитеттің (Committee on Publication Ethics, COPE) ұсынымдарын басшылыққа алады.

Жарияланым үдерісіне қатысатын барлық тараптар — авторлар, редакторлар, рецензенттер және баспагер — осы этикалық нормаларды сақтауға міндетті.

2. Авторлардың міндеттері

Журналға қолжазба ұсынатын авторлар ұсынылған жұмыстың түпнұсқа екенін, бұрын жарияланбағанын және басқа журналда қаралып жатпағанын қамтамасыз етуге міндетті.

Авторлар келесі талаптарға жауапты:

• зерттеу нәтижелерін дәл және шынайы түрде ұсыну;
• барлық дереккөздерді дұрыс рәсімдеу және басқа зерттеушілердің үлесін мойындау;
• зерттеуге елеулі үлес қосқан тұлғаларды ғана авторлар қатарына енгізу;
• нәтижелерді түсіндіруге әсер етуі мүмкін қаржылық немесе жеке мүдделер қақтығысын ашып көрсету;
• адамдардың, жануарлардың қатысуымен немесе қауіпті материалдармен жүргізілетін зерттеулерде этикалық талаптарды сақтау (қажет болған жағдайда).

Плагиаттың кез келген түріне, соның ішінде өз еңбегін қайта пайдалану және дұрыс емес парафраз жасауға жол берілмейді.

3. Редакторлардың міндеттері

Редакторлар қолжазбаны жариялау туралы шешімді тек ғылыми құндылығы, түпнұсқалығы, баяндау айқындығы және журнал тақырыбына сәйкестігі негізінде қабылдайды.

Редакторлар:

• әділ және бейтарап рецензиялау үдерісін қамтамасыз етуге;
• ұсынылған қолжазбалардың құпиялылығын сақтауға;
• мүдделер қақтығысынан аулақ болуға және қажет болған жағдайда қараудан бас тартуға;
• ұсынылған немесе жарияланған материалдарда этикалық мәселелер анықталған жағдайда тиісті шаралар қабылдауға міндетті.

Редакторларға ұсынылған қолжазбалардағы жарияланбаған материалдарды өз зерттеулерінде пайдалануға тыйым салынады.

4. Рецензенттердің міндеттері

Рецензенттер қолжазбаларды объективті, сындарлы және уақтылы бағалау арқылы редакциялық шешім қабылдауға үлес қосады.

Рецензенттер:

• барлық қолжазбаларды құпия құжат ретінде қарастыруға;
• дәлелді және бейтарап пікір білдіруге;
• пайдаланылмаған, бірақ маңызды жарияланымдарды көрсетуге;
• ықтимал мүдделер қақтығысы туралы редакцияны хабардар етуге;
• этикалық бұзушылықтарға, плагиатқа немесе қайталауға күдік туындаған жағдайда редакторларды хабардар етуге міндетті.

Рецензиялау барысында алынған ақпаратты жеке пайда үшін пайдалануға жол берілмейді.

5. Рецензиялау үдерісінің адалдығы

Журналға түскен барлық қолжазбалар қосжақты соқыр рецензиялау рәсімінен өтеді. Авторлар мен рецензенттердің жеке басы бағалаудың әділдігін қамтамасыз ету мақсатында жасырын қалады.

Рецензиялау үдерісін бұрмалау, соның ішінде жалған рецензент деректерін ұсыну қатаң түрде тыйым салынады.

6. Плагиат және ғылыми бұзушылықтар

Журнал плагиатқа, деректерді қолдан жасауға, бұрмалауға, дәйексөздерді манипуляциялауға және жарияланымдық бұзушылықтардың өзге түрлеріне жол бермейді.

Қолжазбалар мәтіндік сәйкестікті анықтау бағдарламалары арқылы тексерілуі мүмкін. Бұзушылықтар жарияланымға дейін немесе кейін анықталған жағдайда, редакциялық алқа COPE ұсынымдарына сәйкес әрекет етеді. Бұзушылықтың ауырлығына байланысты келесі шаралар қолданылуы мүмкін:

• қолжазбаны қабылдамау;
• жарияланған мақаланы кері қайтарып алу (ретракция);
• авторлардың ұйымдарын немесе қаржыландырушы мекемелерді хабардар ету.

7. Мүдделер қақтығысы

Авторлар, рецензенттер және редакторлар жарияланым үдерісінің объективтілігіне әсер етуі мүмкін кез келген ықтимал мүдделер қақтығысын ашып көрсетуге міндетті. Мүдделер қақтығысы қаржылық, институционалдық, кәсіби немесе жеке сипатта болуы мүмкін.

Маңызды мүдделер қақтығысын ашып көрсетпеу түзету шараларын қолдануға әкелуі мүмкін.

8. Түзетулер мен ретракциялар

Журнал ғылыми жазбалардың тұтастығын сақтауға ұмтылады. Маңызды қателер немесе этикалық бұзушылықтар анықталған жағдайда, журнал тиісті түзетулерді, алаңдаушылық білдіруді немесе ретракцияны жариялайды.

Ретракциялар дәлелденген бұзушылықтар немесе нәтижелердің сенімсіздігі жағдайында жүргізіледі және бастапқы мақаламен нақты байланыста көрсетіледі.

9. Деректердің ашықтығы және қайта өндірілуі

Авторларға, егер мүмкін болса, зерттеу деректері мен әдістерінің ашықтығын қамтамасыз етіп, нәтижелердің тексерілуі мен қайта өндірілуіне жағдай жасау ұсынылады.

10. Шағымдар мен апелляциялар

Журнал редакциялық шешімдерге, рецензиялау үдерісіне немесе этикалық мәселелерге қатысты шағымдар мен апелляцияларды мұқият қарастырады. Барлық өтініштер белгіленген тәртіпке және COPE ұсынымдарына сәйкес әділ әрі құпия түрде қаралады.

11. Этикалық нормаларды сақтау

Central Asian Transactions on Materials Structure and Properties журналына қолжазба ұсыну арқылы авторлар осы Жарияланымдық этика және бұзушылықтардың алдын алу саясатын оқып, түсінгенін және оның талаптарын сақтауға келісетінін растайды.