Рецензиялау саясаты
Central Asian Transactions on Materials Structure and Properties
1. Жалпы қағидаттар
Central Asian Transactions on Materials Structure and Properties — Қазақстан Республикасында шығарылатын, ашық қолжетімді, рецензияланатын ғылыми журнал. Журналға келіп түскен барлық қолжазбалар жарияланатын материалдардың сапасын, түпнұсқалығын, ғылыми негізділігін және өзектілігін қамтамасыз ету мақсатында әділ, ашық және қатаң рецензиялау рәсімінен өтеді.
Рецензиялау үдерісі халықаралық деңгейде мойындалған ғылыми жарияланым этикасының стандарттарына және үздік редакциялық тәжірибелерге сәйкес жүргізіледі.
2. Рецензиялау түрі
Журналда қосжақты соқыр рецензиялау (double-blind peer review) моделі қолданылады, оған сәйкес:
- авторлардың жеке басы рецензенттерге ашылмайды;
- рецензенттердің жеке басы авторларға жария етілмейді.
Бұл тәсіл бағалаудың объективтілігін, бейтараптығын және ықтимал мүдделер қақтығысын болдырмауға бағытталған.
3. Алғашқы редакциялық сараптама
Қолжазба редакцияға түскеннен кейін редакциялық алқа және/немесе бас редактор тарапынан келесі талаптар бойынша бастапқы бағалау жүргізіледі:
- журналдың тақырыптық аясымен сәйкестігі;
- сапа, рәсімдеу және тіл талаптарының сақталуы;
- этикалық нормалар мен журнал саясатына сәйкестігі.
Аталған талаптарға сәйкес келмейтін қолжазбалар алдын ала қарау кезеңінде (desk rejection) сыртқы рецензиялауға жіберілмей кері қайтарылуы мүмкін.
4. Рецензенттерді іріктеу
Алғашқы сараптамадан өткен қолжазбалар кемінде екі тәуелсіз рецензентке зерттеу тақырыбына сәйкес келетін ғылыми біліктілігі бар мамандарға жіберіледі.
Рецензенттерді іріктеу кезінде келесі критерийлер ескеріледі:
- ғылыми дәрежесі мен зерттеу тәжірибесі;
- тиісті саладағы жарияланымдық белсенділігі;
- авторлармен мүдделер қақтығысының болмауы.
Қажет болған жағдайда теңгерімді және халықаралық сараптаманы қамтамасыз ету үшін әртүрлі ұйымдар мен елдерден рецензенттер тартылуы мүмкін.
5. Рецензиялау үдерісі
Рецензенттер қолжазбаны келесі негізгі өлшемдер бойынша бағалайды:
- зерттеудің түпнұсқалығы мен ғылыми үлесі;
- әдістемелік негізділігі және нәтижелердің сенімділігі;
- баяндаудың айқындығы мен құрылымының логикалылығы;
- журнал тақырыбына сәйкестігі;
- пайдаланылған әдебиеттердің өзектілігі мен жеткіліктілігі.
Рецензиялау нәтижесінде келесі шешімдердің бірі ұсынылады:
- өзгертусіз қабылдау;
- елеусіз түзетулермен қабылдау;
- елеулі түзетулерден кейін қайта қарау;
- қабылдамау.
6. Редакциялық шешім
Қолжазбаны қабылдау немесе қабылдамау туралы түпкілікті шешімді рецензенттердің қорытындыларын ескере отырып, бас редактор немесе тағайындалған академиялық редактор қабылдайды.
Рецензенттердің пікірлері қарама-қайшы болған жағдайда қосымша рецензент тартылуы мүмкін.
7. Түзету және қайта ұсыну
Авторлар рецензенттердің барлық ескертулерін ескеріп, түзетілген қолжазбаны және әрбір ескертпеге жауап берілген егжей-тегжейлі түсіндірме ұсынуға міндетті. Түзетілген қолжазбалар қайтадан бастапқы рецензенттерге жіберілуі мүмкін.
Рецензенттердің негізді ескертулерін орындамау қолжазбаны қабылдамауға негіз болуы мүмкін.
8. Құпиялылық
Барлық қолжазбалар мен рецензиялау материалдары құпия құжаттар ретінде қарастырылады. Рецензенттерге қолжазба мазмұнын үшінші тұлғаларға жариялауға немесе жарияланбаған деректерді жеке немесе кәсіби мақсатта пайдалануға тыйым салынады.
9. Мүдделер қақтығысы
Рецензенттер мен редакторлар бағалауға әсер етуі мүмкін кез келген ықтимал мүдделер қақтығысы туралы алдын ала хабарлауға міндетті. Мүдделер қақтығысы анықталған жағдайда рецензент ауыстырылады.
10. Этикалық талаптарды сақтау
Журнал плагиатқа, деректерді қолдан жасауға немесе бұрмалауға, сондай-ақ ғылыми адалдықты бұзатын кез келген әрекеттерге жол бермейді. Қолжазбалар мәтіндік сәйкестікті анықтау құралдары арқылы тексерілуі мүмкін. Этикаға қатысты барлық күмәнді жағдайлар журналдың Жарияланымдық этика саясатына және халықаралық ұсынымдарға сәйкес қарастырылады.
11. Рецензиялау мерзімдері
Журнал рецензиялау үдерісінің уақтылы жүргізілуіне ұмтылады. Тақырыпқа және рецензенттердің қолжетімділігіне байланысты мерзімдер өзгеруі мүмкін болғанымен, редакция бастапқы рецензиялауды 4–6 апта ішінде аяқтауға күш салады.
12. Рецензенттердің үлесін мойындау
Журнал ғылыми сапаны қамтамасыз етудегі рецензенттердің маңызды үлесін мойындайды. Рецензенттер туралы ақпарат анонимділік қағидаты сақтала отырып, жинақталған түрде жариялануы мүмкін.