Д. Серікбаев атындағы ВКТУ сайты
  • Қаріп өлшемі
    16px
    Сайттың түстері
    Суреттер

КЛАСТЕРЛЕУ АЛГОРИТМДЕРІН ПАЙДАЛАНА ОТЫРЫП, ТАСЫМАЛДАУ МАРШРУТТАРЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУ

Авторлар

Аты-жөні Жұмыс орны
Владимир Вдовин -
Әсия Машекенова -
Аяулым Дуйсен -
Suresh Alapati -

Жүктеулер

Жарияланды:

2026-02-27

Журналдың саны:

Нөмір 1 № 1 (2026): JES_1_2026

Мақала тілі:

Қазақ тілі

Қаралымдар:

65

Жүктеулер:

20

Кілт сөздер:

кластерлеу, тасымалдау маршруттары, k-means алгоритмі, DBSCAN алгоритмі, көлік қызметі аймағы, «тармақтар мен шекаралар әдісі»

Аңдатпа

Кластерлеу-жеткізу нүктелерін олардың сипаттамаларына негізделген белгілі бір белгілер бойынша топтастыру арқылы жеткізу нүктелерін топтарға (кластерлерге) алдын ала біріктіру процесі. Нәтижесінде маршрут нүктелердің барлық жиынтығы бойынша емес, әр кластердің ішінде бөлек жоспарланады, бұл тапсырманың күрделілігін айтарлықтай төмендетеді. Зерттеудің мақсаты жеткізу объектілерін кластерлеудің оңтайлы әдісін анықтау және оның көмегімен қаланың сауда желісіне қызмет көрсету кезінде тасымалдау маршруттарын әзірлеу болып табылады.

Бұл мақалада DBSCAN және k-means алгоритмдерінің жұмысы қарастырылады. Салыстырмалы талдау DBSCAN жоғары нүктелік тығыздықта тұрақты нәтиже бермейтінін көрсетті, ал k-means әдісі айқын кластерлерді көрсетеді. Кластерлердің оңтайлы саны «шынтақ» және «силуэт» әдістерімен анықталады. Python бағдарламалау тілінде алгоритмдерді енгізу және кейіннен «тармақтар мен шекаралар әдісі» қолдану автомобильдердің маршруттардағы жүгірісін қысқартуға және дайын өнімді жеткізуге көлік шығындарын азайтуға мүмкіндік береді.

Вдовин , В., Машекенова , Ә., Дуйсен , А., & Alapati , S. (2026). КЛАСТЕРЛЕУ АЛГОРИТМДЕРІН ПАЙДАЛАНА ОТЫРЫП, ТАСЫМАЛДАУ МАРШРУТТАРЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУ. EKTU Journal of Engineering Sciences, 1(1), 17–29. Retrieved from https://journals.ektu.kz/jes/article/view/1610