Журналдың редакциялық саясаты

EKTU Journal of Information and Communication Sciences

1. Жалпы ережелер

EKTU Journal of Information and Communication Sciences — ақпараттық және коммуникациялық технологиялар саласындағы жоғары сапалы зерттеулерді жариялауға арналған ғылыми журнал. Журнал цифрлық және коммуникациялық технологиялар саласындағы өзекті жетістіктерді көрсететін заманауи теориялық және қолданбалы зерттеулерді жариялауға бағдарланған.

Журналдың тақырыптық аясы кең бағыттарды қамтиды, оның ішінде компьютерлік ғылымдар мен бағдарламалық инженерияны, жасанды интеллектті, машиналық оқытуды және деректер туралы ғылымды, Заттар интернетін (IoT) және киберфизикалық жүйелерді, телекоммуникациялар мен желілік технологияларды, ақпараттық жүйелерді, киберқауіпсіздік пен цифрлық криминалистиканы, адам мен компьютердің өзара әрекетін, мультимедиалық жүйелерді, үлкен деректер аналитикасын және бұлттық есептеулерді, цифрлық коммуникация мен смарт-технологиялардағы жаңа үрдістерді, автоматтандыру мен басқаруды, сондай-ақ робототехниканы қамтиды.

Журнал ғылыми білімді дамытуға, технологиялық инновацияларды ынталандыруға және академиялық орта мен өнеркәсіп арасындағы өзара байланысты нығайтуға бағытталған зерттеулерді жариялайды. Цифрлық сектор мен заманауи индустрия үшін ғылыми тәсілдер мен практикалық шешімдерді біріктіретін пәнаралық жұмыстарға ерекше назар аударылады.

Журналдың негізгі мақсаты — ақпараттық және коммуникациялық ғылымдар саласындағы зерттеушілер, оқытушылар, мамандар мен жас ғалымдар арасында озық идеялармен, зерттеу нәтижелерімен және практикалық әзірлемелермен алмасуға арналған ғылыми платформа құру.

Журнал жылына 4 рет шығады. Материалдарды жариялау Open Journal Systems (OJS) платформасын пайдалана отырып, электрондық форматта жүзеге асырылады.

2. Журналдың мақсаттары мен міндеттері

Журналдың редакциялық саясаты мыналарға бағытталған:

жарияланатын материалдардың жоғары ғылыми деңгейін қамтамасыз ету;
ақпараттық және коммуникациялық ғылымдар саласындағы халықаралық ғылыми алмасуды дамыту;
түпнұсқа, өзекті, пәнаралық және әдіснамалық тұрғыдан негізделген зерттеулердің жариялануын қолдау;
ақпараттық және коммуникациялық технологиялар саласындағы ғылыми зерттеулер нәтижелерін тарату;
ашықтық, объективтілік және академиялық адалдық қағидаттарын сақтау;
ғылымды, білім беруді және цифрлық индустрияны ықпалдастыруға жәрдемдесу;
технологиялық инновацияларға, цифрлық трансформацияға және зияткерлік жүйелер мен коммуникациялық технологияларды дамытуға бағытталған зерттеулерді ілгерілету.

Журнал келесі ғылыми бағыттар бойынша зерттеулерді жариялауға бағдарланған:

Компьютерлік ғылымдар және бағдарламалық инженерия: бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеудің теориясы мен практикасы; алгоритмдер мен есептеу әдістері; бағдарламалық жүйелер архитектурасы; бағдарламалық өнімдерді әзірлеу, тестілеу және сүйемелдеу; бағдарламалық инженериядағы заманауи тәсілдер.
Жасанды интеллект, машиналық оқыту және деректер туралы ғылым: деректерді өңдеудің зияткерлік әдістері; машиналық және терең оқыту; деректерді талдау; шешім қабылдауды қолдайтын зияткерлік жүйелер; жасанды интеллект саласындағы қолданбалы шешімдер.
Заттар интернеті (IoT) және киберфизикалық жүйелер: сенсорлық желілер; таратылған зияткерлік құрылғылар; ендірілген есептеу шешімдері; мониторинг пен басқарудың цифрлық платформалары; физикалық және цифрлық процестерді ықпалдастыру.
Телекоммуникациялар және желілік технологиялар: деректерді беру жүйелері мен құралдары; коммуникациялық желілер; желілік хаттамалар мен архитектуралар; сымсыз және таратылған желілер; желілік инфрақұрылымның сенімділігі, өнімділігі және қауіпсіздігі.
Ақпараттық жүйелер, киберқауіпсіздік және цифрлық криминалистика: ақпараттық жүйелерді жобалау және дамыту; ақпаратты қорғау және киберқауіпсіздік; цифрлық қауіптерді анықтау, талдау және алдын алу әдістері; цифрлық криминалистика және ақпараттық тұрақтылықты қамтамасыз ету.
Адам мен компьютердің өзара әрекеті, мультимедиалық жүйелер: пайдаланушы интерфейстері; өзара әрекеттесудің цифрлық орталары; ақпаратты визуализациялау; мультимедиалық технологиялар; адам мен цифрлық жүйелер арасындағы коммуникацияның эргономикасы мен зияткерлік құралдары.
Үлкен деректер аналитикасы және бұлттық есептеулер: үлкен деректерді сақтау, өңдеу және талдау әдістері; зияткерлік аналитика; таратылған және бұлттық есептеу орталары; ғылым, білім беру және өнеркәсіп үшін ауқымдалатын цифрлық шешімдер.
Цифрлық коммуникация мен смарт-технологиялардағы жаңа үрдістер: заманауи цифрлық платформалар; зияткерлік коммуникациялық шешімдер; смарт-технологиялар; қоғам мен өнеркәсіптің цифрлық трансформациясы; ақпараттық және коммуникациялық технологияларды дамытудың инновациялық бағыттары.
Автоматтандыру және басқару: автоматтандырылған жүйелер; технологиялық процестерді зияткерлік басқару; бақылау мен мониторингтің цифрлық әдістері; автоматтандыруды ақпараттық және коммуникациялық технологиялармен ықпалдастыру.
Робототехника және интеллектуалды мехатрондық жүйелер: робототехникалық жүйелерді жобалау және әзірлеу; өнеркәсіптік, мобильді және сервистік роботтар; сенсорлар, атқарушы механизмдер және басқару жүйелері; автономды навигация және машиналық көру; адам мен роботтың өзара әрекеттесуі; ғылым, білім беру және өнеркәсіпке арналған интеллектуалды роботтандырылған жүйелер.

Журнал компьютерлік ғылымдар, телекоммуникациялар, жасанды интеллект, деректерді талдау, киберқауіпсіздік, автоматтандыру және цифрлық технологиялар жетістіктерін біріктіретін пәнаралық зерттеулерді құптайды. Инновациялық шешімдерге, ғылыми нәтижелерді практикалық қолдануға, зияткерлік жүйелерді дамытуға, сондай-ақ ақпараттық және коммуникациялық ғылымдар саласындағы ғылыми зерттеулерді, білім беру қызметін және индустриялық практиканы ықпалдастыру мәселелеріне арналған жарияланымдарға ерекше назар аударылады.

3. Жариялау тілі және материал түрлері

Жариялауға қазақ, орыс, ағылшын тілдеріндегі қолжазбалар қабылданады.

Журнал келесі материал түрлерін қарастырады:

түпнұсқа ғылыми мақалалар;
шолу мақалалар.

4. Негізгі редакциялық қағидаттар

Журнал редакциясы келесі қағидаттарды басшылыққа алады:

жарияланатын нәтижелердің ғылыми маңыздылығы мен жаңалығы;
редакциялық бағалаудың объективтілігі;
авторлардың азаматтығына, аффилиациясына, шығу тіліне, жынысына, нәсіліне, діни көзқарасына немесе саяси ұстанымына қарамастан теңдігі;
редакциялық процестің құпиялылығы;
мүдделер қақтығысына жол бермеу;
редакциялық шешімдердің коммерциялық, әкімшілік және жеке факторлардан тәуелсіздігі.

Жариялау туралы шешім тек қолжазбаның ғылыми сапасы, журнал бейініне сәйкестігі және этикалық нормаларды сақтауы негізінде қабылданады. Мұндай тәсіл журнал сайтында жарияланған редакциялық және жарияланымдық этика қағидаттарына сәйкес келеді.

5. Қолжазбаларды ұсыну және бастапқы редакциялық бағалау

Барлық қолжазбалар журналдың электрондық жүйесі арқылы ұсынылады.

Мақала түскеннен кейін бастапқы редакциялық тексеруден өтеді, оның барысында мыналар бағаланады:

журнал тақырыбына сәйкестігі;
ресімдеудің формальды талаптарының сақталуы;
мәтіннің тілдік сапасы;
міндетті құрылымдық элементтердің болуы;
жарияланымдық этика нормаларының сақталуы.

Алғашқы қарау кезеңінде редакция, егер мақала журнал бейініне сәйкес келмесе, ғылыми деңгейі төмен болса, елеулі бұзушылықтармен рәсімделсе немесе адал емес практиканың белгілерін қамтыса, қолжазбаны сыртқы рецензиялауға жібермей-ақ кері қайтаруға құқылы.

6. Рецензиялау

Журнал екіжақты жасырын рецензиялау моделін қолданады, мұнда авторлардың тұлғасы рецензенттерге, ал рецензенттердің тұлғасы авторларға ашылмайды. Бұл объективтілікті және біржақтылықты барынша азайтуды қамтамасыз етеді.

Бастапқы редакциялық бағалаудан өткен әрбір қолжазба тиісті пәндік салада құзыреті бар кемінде екі тәуелсіз рецензентке жіберіледі. Қажет болған жағдайда қосымша рецензенттер, соның ішінде басқа ұйымдар мен елдерден тартылуы мүмкін.

Рецензиялау кезінде мыналар бағаланады:

зерттеудің түпнұсқалығы мен ғылыми үлесі;
әдіснаманың дұрыстығы;
нәтижелер мен қорытындылардың сенімділігі;
құрылым логикасы мен баяндаудың анықтығы;
журнал бейініне сәйкестігі;
библиографиялық базаның өзектілігі мен жеткіліктілігі.

Рецензиялау қорытындысы бойынша мынадай шешімдердің бірі қабылдануы мүмкін:

қабылдау;
аздаған түзетулерден кейін қабылдау;
елеулі түрде қайта өңдеуге жіберу және қайта қарау;
қабылдамау.

Редакция рецензиялаудың бастапқы кезеңін 4–6 апта ішінде аяқтауға ұмтылады, алайда нақты мерзімдер мақала тақырыбы мен сарапшылардың қолжетімділігіне байланысты болуы мүмкін.

7. Қолжазбаларды қайта өңдеу

Авторлар мыналарды ұсынуға міндетті:

қолжазбаның түзетілген нұсқасын;
енгізілген өзгерістерді түсіндіретін, рецензенттердің ескертулеріне толық жауап.

Рецензенттердің ескертулеріне жеткіліксіз немесе формалды жауап беру жариялаудан бас тартуға негіз болуы мүмкін.

Қажет болған жағдайда қайта өңделген қолжазба қайта рецензиялауға жіберіледі.

8. Ғылыми сапа мен ресімдеуге қойылатын талаптар

Қарастыруға тек мынадай талаптарға сай түпнұсқа қолжазбалар қабылданады:

бұрын жарияланбаған;
басқа басылымдарда қаралып жатпаған;
мәтіннің түпнұсқалылығына қойылатын журнал талаптарына сәйкес келетін.

Авторларға арналған жарияланған ережелерге сәйкес, түпнұсқалықтың ең төменгі деңгейі кемінде 65%, ал рұқсат етілетін сәйкестік деңгейі 25%-дан аспауы тиіс. Қолжазбалар мәтіндік ұқсастықтарды анықтау жүйелері арқылы тексерілуі мүмкін.

Журнал халықаралық IMRAD құрылымын ұсынады және бірқатар негізгі талаптарды белгілейді:

мақаланың көлемі, әдетте, 10–14 бет;
мәтін ішіндегі сілтемелер мен әдебиеттер тізімі APA 7th edition бойынша рәсімделеді;
әдебиеттер тізімінде кемінде 15 дереккөз болуы тиіс, олардың кемінде 5-уі халықаралық болуы қажет;
өзін-өзі дәйектеу деңгейі 20%-дан аспауы тиіс.

9. Жарияланымдық этика

Журнал жарияланымдық этиканың халықаралық стандарттарын ұстанады және COPE ұсынымдарын басшылыққа алады.

Авторлар міндетті:

зерттеудің шынайы және нақты нәтижелерін ұсынуға;
дәйексөздер мен сілтемелерді дұрыс рәсімдеуге;
тек нақты авторларды ғана бірлескен авторлар ретінде көрсетуге;
ықтимал мүдделер қақтығысын ашып көрсетуге;
деректерді қолдан жасау, бұрмалау, плагиат, қайталама жариялау және адал емес практиканың өзге де түрлерін болдырмауға.

Рецензенттер міндетті:

құпиялылықты сақтауға;
объективті және дәлелді болуға;
мүдделер қақтығысы туралы хабарлауға;
плагиат, қайталау немесе басқа да бұзушылықтар белгілері анықталған жағдайда редакцияны хабардар етуге.

Редакторлар міндетті:

қолжазбаларды әділ және бейтарап қарауды қамтамасыз етуге;
құпиялылықты сақтауға;
қолжазбаның ғылыми құндылығы негізінде шешім қабылдауға;
шағымдарға, өтініштерге және этикалық бұзушылықтарға ден қоюға.

10. Жасанды интеллектіні пайдалану

Қолжазбаны дайындау кезінде генеративті ЖИ құралдары пайдаланылған жағдайда, автор бұл туралы ақпаратты ашып көрсетуге, құралдың атауын және оны қолдану мақсатын көрсетуге міндетті. Сонымен қатар қолжазба мазмұнының дәлдігі, дұрыстығы және ғылыми адалдығы үшін толық жауапкершілік авторлардың өзінде қалады.

11. Мүдделер қақтығысы, қаржыландыру және қосымша мәлімдемелер

Мақалада келесі мәліметтер көрсетілуі тиіс:

мүдделер қақтығысы туралы;
қаржыландыру көздері туралы;
зерттеудің этикалық мақұлдануы туралы — қажет болған жағдайда;
ақпараттандырылған келісім туралы — қажет болған жағдайда;
деректердің қолжетімділігі туралы;
алғыс туралы;
жасанды интеллект технологияларын пайдалану туралы — қажет болған жағдайда.

12. Авторлық құқық және ашық қолжетімділік

Журнал Open Access моделі бойынша жұмыс істейді: барлық мақалалар жарияланғаннан кейін бірден оқырмандарға тегін, жазылымсыз және қолжетімділік үшін ақысыз ұсынылады.

Жарияланған мақалаларға авторлық құқық авторларда сақталады. Сонымен бірге авторлар баспагерге материалдарды электрондық және баспа түрінде жариялау, көбейту, тарату және архивтеу, сондай-ақ мақалаларды дерекқорларда, репозиторийлерде және индекстейтін жүйелерде орналастыру құқығын береді.

Барлық жарияланымдар Creative Commons Attribution (CC BY 4.0) лицензиясы шарттарымен таратылады, бұл авторлық пен дереккөз міндетті түрде көрсетілген жағдайда материалды көшіруге, таратуға және бейімдеуге мүмкіндік береді.

Журнал сондай-ақ жарияланған мақаланың нұсқасын бастапқы дереккөзге дұрыс сілтеме жасау шартымен өзіндік мұрағаттауға рұқсат етеді және қолдайды.

13. Жариялау құны

Авторларға арналған қолданыстағы ережелерге сәйкес, мақала жариялауға қабылданғаннан кейін бір қабылданған мақала үшін 50 000 KZT мөлшерінде Article Processing Charge (APC) алынады. Төлем қолжазба редакция тарапынан қабылданғаннан кейін ғана жүргізіледі.

14. Құпиялылық және дербес деректер

Авторлар, рецензенттер және редакторлар ұсынған есімдер, электрондық пошта мекенжайлары, аффилиациялар және өзге де дербес деректер тек редакциялық процесс, рецензиялау, жариялау, индекстеу және материалдарды архивтеу мақсаттары үшін, сондай-ақ құқықтық және этикалық талаптарды сақтау үшін ғана пайдаланылады. Мұндай деректерге қолжетімділік редакциямен және баспа процесінің уәкілетті қатысушыларымен шектеледі.

15. Қорытынды ережелер

Журналдың редакциялық саясаты авторлар, рецензенттер, редакторлар және баспа процесінің өзге де қатысушылары үшін міндетті болып табылады. Саясат халықаралық ғылыми баспа ісі стандарттарының, құқықтық талаптардың, техникалық рәсімдердің және стратегиялық міндеттердің өзгеруіне байланысты редакция тарапынан жаңартылуы мүмкін.