Д. Серікбаев атындағы ВКТУ сайты
  • Қаріп өлшемі
    16px
    Сайттың түстері
    Суреттер

ДИАБЕТТІК КЕТОАЦИДОЗДЫ ДИАГНОСТИКАЛАУ ЖӘНЕ КЛИНИКАЛЫҚ ШЕШІМДЕРДІ ҚОЛДАУ ҮШІН АНСАМБЛЬДІК МАШИНАЛЫҚ ОҚЫТУ ӘДІСТЕРІНЕ НЕГІЗДЕЛГЕН ҚАН ГАЗОМЕТРИЯСЫНЫҢ КӨРСЕТКІШТЕРІН ТАЛДАУДЫҢ ИНТЕЛЛЕКТУАЛДЫ МОДЕЛІ

Авторлар

Аты-жөні Жұмыс орны
Индира Увалиева Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті, Өскемен қ., Қазақстан
Женисгуль Рахметуллина Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті, Өскемен қ., Қазақстан
Жарас Нурумов Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті, Өскемен қ., Қазақстан
Роза Мукашева Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті, Өскемен қ., Қазақстан
Фарида Аменова С.Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан университеті, Өскемен, Қазақстан

Жүктеулер

Жарияланды:

2026-06-30

Журналдың саны:

Нөмір 1 № 2 (2026): JICS_2_2026

Мақала тілі:

Ағылшын тілі

Қаралымдар:

53

Жүктеулер:

30

Кілт сөздер:

диабеттік кетоацидоз, қан газометриясы, машиналық оқыту, ансамбльдік әдістер, Random Forest, XGBoost, медициналық диагностика, интеллектуалдық деректер талдауы

Аңдатпа

Диабеттік кетоацидоз қант диабетінің ең қауіпті жедел асқынуларының бірі болып табылады және метаболикалық бұзылыстарды уақтылы анықтауды талап етеді. Зерттеудің мақсаты – диабеттік кетоацидозды диагностикалау үшін қан газометриясы көрсеткіштерін ансамбльдік машиналық оқыту әдістері негізінде талдау. Зерттеуде MIMIC-IV деректер базасының клиникалық мәліметтері пайдаланылды, олар қарқынды терапия бөлімшелеріндегі 86 362 пациенттің бақылауларын қамтиды. Интеллектуалдық модельдерді құру үшін Random Forest, Gradient Boosting, AdaBoost, XGBoost және AutoML Ensemble алгоритмдері қолданылды. Деректерді алдын ала өңдеу идентификациялық белгілерді жоюды, параметрлерді масштабтауды, сыныптар теңгерімсіздігін талдауды және деректерді оқыту және тестілеу жиынтықтарына бөлуді қамтыды. Модельдердің тиімділігі Accuracy, Precision, Recall, F1-score, ROC-AUC және PR-AUC метрикалары арқылы бағаланды. Зерттеу нәтижелері ансамбльдік машиналық оқыту әдістерінің диабеттік кетоацидозды диагностикалауда жоғары тиімділігін көрсетті. Ең жоғары нәтижелерге ROC-AUC және PR-AUC көрсеткіштері бойынша AutoML Ensemble моделі қол жеткізді. Зерттеудің ғылыми жаңалығы қан газометриясы көрсеткіштерін интеллектуалдық талдау үшін ансамбльдік әдістерді кешенді қолданумен байланысты. Жұмыстың практикалық маңыздылығы диабеттік кетоацидозды ерте диагностикалауға арналған дәрігерлік шешім қабылдауды қолдау жүйелерін әзірлеу мүмкіндігімен анықталады.

Увалиева, И., Рахметуллина, Ж., Нурумов, Ж., Мукашева, Р., & Аменова, Ф. (2026). ДИАБЕТТІК КЕТОАЦИДОЗДЫ ДИАГНОСТИКАЛАУ ЖӘНЕ КЛИНИКАЛЫҚ ШЕШІМДЕРДІ ҚОЛДАУ ҮШІН АНСАМБЛЬДІК МАШИНАЛЫҚ ОҚЫТУ ӘДІСТЕРІНЕ НЕГІЗДЕЛГЕН ҚАН ГАЗОМЕТРИЯСЫНЫҢ КӨРСЕТКІШТЕРІН ТАЛДАУДЫҢ ИНТЕЛЛЕКТУАЛДЫ МОДЕЛІ. EKTU Journal of Information and Communication Sciences, 1(2). Retrieved from https://journals.ektu.kz/jics/article/view/1948

Осы автор(лар)дың ең көп оқылған мақалалары

Жарияланымның атауы Авторлар Тиістілігі Тілі Көрулер Күні Дәйексөз
1 Қан Газометриясы Технологиясына Негізделген Гематологиядағы Клиникалық Шешімдерді Қолдаудың Математикалық Модельдері Мен Алгоритмдері Увалиева И., Рахметуллина Ж., Тезекпаева Ш., Мухамедова Р.
  • .Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті, Өскемен, Қазақстан
  • Восточно-Казахстанский технический университет им.Д.Серикбаева
  • Д.Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті, Өскемен, Қазақстан Республикасы
RU 115 2026-03-31