Д. Серікбаев атындағы ВКТУ сайты
  • Қаріп өлшемі
    16px
    Сайттың түстері
    Суреттер

ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТКЕ НЕГІЗДЕЛГЕН ЖЕЛІЛІК ТРАФИКТІ ТАЛДАУ АРҚЫЛЫ ИНТРУЗИЯНЫ АНЫҚТАУ ЖҮЙЕЛЕРІН ЖЕТІЛДІРУ: АУЫТҚУЛАРДЫ АНЫҚТАУ

Авторлар

Аты-жөні Жұмыс орны
Гулзат Зиятбекова әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан
Галия Кыдырбаева І. Жансүгіров атындағы Жетісу университеті, Талдықорған, Қазақстан
Гульмира Рахимжанова «Дарын» оқу-әдістемелік орталығы, Талдықорған, Қазақстан
Гауһар Шаметова әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан
Баян Молдакалыкова Тұран Университеті Ақпараттық технологиялар жоғары мектебі, Алматы, Қазақстан
Назерке Білімжанқызы Тұран Университетінің ассистент-лекторы, Алматы, Қазақстан

Жүктеулер

Жарияланды:

2026-09-30

Журналдың саны:

Нөмір 1 № 3 (2026): JICS_3_2026

Мақала тілі:

Ағылшын тілі

Қаралымдар:

101

Жүктеулер:

32

Кілт сөздер:

шабуылдарды анықтау жүйесі (ids), машинамен оқыту, xgboost, желілік қауіпсіздік, нақты уақыт режимінде анықтау, аномалияларды анықтау, киберқауіпсіздік, ерекшеліктерді инженерлік өңдеу, градиентті бустинг, жалған оң жауаптар, модельді бағалау, мәліметтерді алдын ала өңдеу

Аңдатпа

ТҮЙІНДЕМЕ. Қазіргі таңда күрделі киберқатерлер мен күрделі желілік инфрақұрылымдардың көбеюі жағдайында шабуылдарды анықтау жүйелері (IDS) цифрлық активтерді қорғауда маңызды рөл атқарады. Алдын ала анықталған ережелер мен сигнатураларға негізделген дәстүрлі IDS әдістері күрделі шабуылдарға қарсы тиімсіз болуда. Осы мәселелерді шешу үшін машинамен оқыту әдістері, мысалы, XGBoost (Extreme Gradient Boosting), шабуылдарды анықтау мүмкіндіктерін арттыру үшін күшті құрал болып табылады. Бұл мақалада XGBoost-ты IDS жүйесінде таныс және таныс емес желілік шабуылдарды анықтау үшін қолдану қарастырылады. Ансамбльді оқыту әдісін қолдана отырып, XGBoost дәлдік пен тиімділікті арттырып, динамикалық желі орталарында нақты уақыт режимінде сенімді шешім ұсынады. Зерттеу мәліметтерді жинау, алдын ала өңдеу, модельді оқыту және оның жұмысын бағалау кезеңдерін қамтиды. Сондай-ақ, модельді түсіндіру, жалған оң жауаптар және үздіксіз оқыту қажеттілігі сияқты мәселелер қарастырылады. Бұл жұмыс XGBoost-тың желі қауіпсіздігін арттыру және қауіп-қатерлерді проактивті түрде анықтау үшін зор әлеуетін көрсетеді.

Түйінді сөздер: шабуылдарды анықтау жүйесі (ids), машинамен оқыту, xgboost, желілік қауіпсіздік, нақты уақыт режимінде анықтау, аномалияларды анықтау, киберқауіпсіздік, ерекшеліктерді инженерлік өңдеу, градиентті бустинг, жалған оң жауаптар, модельді бағалау, мәліметтерді алдын ала өңдеу.

Зиятбекова , Г., Кыдырбаева , Г., Рахимжанова , Г., Шаметова , Г., Молдакалыкова, Б., & Білімжанқызы , Н. (2026). ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТКЕ НЕГІЗДЕЛГЕН ЖЕЛІЛІК ТРАФИКТІ ТАЛДАУ АРҚЫЛЫ ИНТРУЗИЯНЫ АНЫҚТАУ ЖҮЙЕЛЕРІН ЖЕТІЛДІРУ: АУЫТҚУЛАРДЫ АНЫҚТАУ. EKTU Journal of Information and Communication Sciences, 1(3). https://doi.org/10.51885/3134-8025_JICS_2026_3_2

Осы автор(лар)дың ең көп оқылған мақалалары

№ Жарияланымның атауы Авторлар Тиістілігі Тілі Көрулер Күні Дәйексөз
1 Қазақстанда Жасанды Интеллектті Дамыту Және Мемлекеттік Қызметтердің Тиімділігін Арттыру Мақсатында "Отбасының Цифрлық Картасын" Талдау Үшін Big Data Технологияларын Пайдалану Исабаева  С., Скакова  А., Астаубаева  Г., Бимолдина Ж., Білімжанқызы  Н.
  • Темірбек Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясы, Алматы, Қазақстан
  • Нұр Мүбарак Египет ислам мәдениеті университеті, Алматы, Казахстан
  • Нархоз университеті, Алматы қ., Қазақстан
  • Тұран Университеті, Алматы, Қазақстан
RU 105 2026-09-30