Д. Серікбаев атындағы ВКТУ сайты
  • Қаріп өлшемі
    16px
    Сайттың түстері
    Суреттер

БЕЙСЫЗЫҚТЫ ЖАЗЫҚ ЖҮЙЕЛЕРДІҢ ТРАЕКТОРИЯЛЫҚ БАСҚАРУ ӘДІСІ

Авторлар

Аты-жөні Жұмыс орны
Марал Толыкбаева Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті
Әсел Құсайын-Мұрат Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті
Адема Даирбекова Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті
Альбина Кадыролдина НАО "ВКТУ им.Д.Серикбаева"
Александр Красавин Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті, Өскемен қ., Қазақстан
Bertalan Beszedes Óbuda University

Жүктеулер

Жарияланды:

2026-09-30

Журналдың саны:

Нөмір 1 № 3 (2026): JICS_3_2026

Мақала тілі:

Қазақ тілі

Қаралымдар:

94

Жүктеулер:

30

Кілт сөздер:

Траекториялық басқару, робот-манипулятор, есептелетін моменттер әдісі (CTC), бейсызықты жүйелер, динамикалық модель, Лагранж формулировкасы, дифференциалдық жазықтық, жазық шығыс, кері байланыс

Аңдатпа

Мақалада басқарылатын бейсызықты жазық жүйелер үшін траекториялық басқару әдісі ұсынылады, ол жалпыланған Computed Torque Control (CTC) әдісі ретінде анықталады. Дәстүрлі түрде тізбекті манипуляторларды басқаруда қолданылатын классикалық Computed Torque Control әдісін A класына жатқызылатын арнайы типтегі жазық жүйелер үшін арналған траекториялық басқарудың жалпы әдісінің жекелеген жағдайы ретінде қарастыруға болатыны көрсетілген. Мұндай жүйелерді сызықтандыру тәсілі ұсынылады, ол бастапқы бейсызық жүйені басқару жүйелері теориясы тұрғысынан эквивалентті болып табылатын тривиал сызықтық басқару жүйесіне келтіретін C класты координаталық түрлендірулерге негізделген. C класты түрлендірулер физикалық тұрғыдан іске асырылатын сигнал түрлендіргіштерін пайдалану арқылы аппараттық жүзеге асыруға мүмкіндік беретіні атап өтіледі. A класына жататын жазық жүйелердің жазық шығысы жүйенің тек ағымдағы күйіне ғана тәуелді болатыны көрсетілген, бұл ұсынылған әдістің қолдану аясын басқа бейсызық басқару объектілеріне, соның ішінде мобильді роботтардың кейбір түрлеріне кеңейтеді. Сонымен қатар классикалық CTC әдісін талдау траекториялық басқару контроллерінің құрамына кіретін сызықтық реттегіш үшін ауытқуларды басу критерийін тұжырымдауға мүмкіндік береді.

Толыкбаева , М., Құсайын-Мұрат , Ә., Даирбекова , А., Кадыролдина, А., Красавин , А., & Beszedes , B. (2026). БЕЙСЫЗЫҚТЫ ЖАЗЫҚ ЖҮЙЕЛЕРДІҢ ТРАЕКТОРИЯЛЫҚ БАСҚАРУ ӘДІСІ. EKTU Journal of Information and Communication Sciences, 1(3). https://doi.org/10.51885/3134-8025_JICS_2026_3_10

Осы автор(лар)дың ең көп оқылған мақалалары

№ Жарияланымның атауы Авторлар Тиістілігі Тілі Көрулер Күні Дәйексөз
1 Машиналық Оқыту Әдістерін Қолдана Отырып Дөңгелекті Мобильді Роботты Траекториясы Бойынша Басқару Красавин  А., Алонцева  Д., Байшуақ  Д., Кадыролдина  А., Крак  Ю.
  • Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті, Өскемен қ., Қазақстан
  • Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті, Астана қ., Қазақстан
  • Тарас Шевченко атындағы Киев ұлттық университеті, Киев, Украина
EN 75 2026-09-30