Д. Серікбаев атындағы ВКТУ сайты
  • Қаріп өлшемі
    16px
    Сайттың түстері
    Суреттер

СПУТНИКТІК, МЕТЕОРОЛОГИЯЛЫҚ ЖӘНЕ ТОПЫРАҚ ДЕРЕКТЕРІ НЕГІЗІНДЕ БИДАЙДЫҢ АЗОТ КҮЙІН БОЛЖАУҒА АРНАЛҒАН ШЕШІМДЕРДІ ҚОЛДАУДЫҢ ИНТЕЛЛЕКТУАЛДЫ ЖҮЙЕСІ

Авторлар

Аты-жөні Жұмыс орны
Шынар Оспанова Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Қостанай өңірлік университеті, Қостанай қ., Қазақстан

Жүктеулер

Жарияланды:

2026-09-30

Журналдың саны:

Нөмір 1 № 3 (2026): JICS_3_2026

Мақала тілі:

Орыс тілі

Қаралымдар:

88

Жүктеулер:

30

Кілт сөздер:

шешім қабылдауды қолдау жүйесі; азоттық күй; қашықтан зондтау; вегетациялық индекстер; дәлме-дәл егіншілік; бидай.

Аңдатпа

Зерттеудің өзектілігі Солтүстік Қазақстанның агроэкожүйелеріне тән кеңістіктік және уақыттық әркелкілік жағдайында бидайдың азоттық қоректенуін басқару тиімділігін арттыру қажеттілігімен айқындалады. Зерттеудің мақсаты спутниктік, метеорологиялық және топырақтық деректерді интеграциялау негізінде бидайдың азоттық статусын болжауға арналған зияткерлік шешім қабылдауды қолдау жүйесін әзірлеу және апробациялау болып табылады. Жұмыста өсімдік жамылғысының индекстері бойынша белгілерді қалыптастыру, ауа райы параметрлерін агрегаттау және топырақ сипаттамаларын автоматты түрде енгізу әдістері, сондай-ақ нәтижелерді шекті мәндер арқылы интерпретациялау алгоритмдері қолданылды. Нәтижесінде азоттық статусты есептеуді, оның уақыт бойынша динамикасын талдауды және түсіндірмелі ұсынымдар қалыптастыруды қамтамасыз ететін веб-негізделген жүйе іске асырылды. Ғылыми жаңалығы практикалық қолдануға бағытталған интеграцияланған есептеу контурын әзірлеумен анықталады. Жұмыстың практикалық маңыздылығы дәл егіншілік міндеттерінде басқарушылық шешімдерді қолдауда жүйені қолдану мүмкіндігімен сипатталады.

Оспанова, Ш. (2026). СПУТНИКТІК, МЕТЕОРОЛОГИЯЛЫҚ ЖӘНЕ ТОПЫРАҚ ДЕРЕКТЕРІ НЕГІЗІНДЕ БИДАЙДЫҢ АЗОТ КҮЙІН БОЛЖАУҒА АРНАЛҒАН ШЕШІМДЕРДІ ҚОЛДАУДЫҢ ИНТЕЛЛЕКТУАЛДЫ ЖҮЙЕСІ. EKTU Journal of Information and Communication Sciences, 1(3). https://doi.org/10.51885/3134-8025_JICS_2026_3_8