АУЫЛШАРУАШЫЛЫҚ ЖЕРЛЕРІН БАҚЫЛАУ ЖӘНЕ БАСҚАРУ ЖҮЙЕСІНДЕГІ ГАЖ ҚҰРАЛДАРЫНЫҢ ТИІМДІЛІГІ
Жүктеулер
Жарияланды:
2026-02-27Журналдың саны:
Нөмір 1 № 1 (2026): JES_1_2026Бөлім:
МақалаларМақала тілі:
Қазақ тіліҚаралымдар:
88Жүктеулер:
42Кілт сөздер:
геоақпараттық жүйелер, ауылшаруашылық алқаптары, жер мониторингі, кеңістіктік талдау, қашықтықтан зондтау, жерге орналастыру, ресурстарды басқару, жерді қашықтықтан зондтауАңдатпа
Мақала Абай облысы мен Шығыс Қазақстан облысының мысалында ауыл шаруашылығы жерлерін мониторингілеу мен басқарудағы геоақпараттық құралдардың тиімділігін бағалайды. Топографиялық негіз, сандық топырақ карталары және Sentinel-2 спутнигінің деректері бірыңғай геобазаға біріктірілген: шынайы түсті композиттер және нормаланған айырмашылық вегетациялық индексі (NDVI), сондай-ақ ауылшаруашылық жамылғысының тақырыптық картасы. Әдістеме атмосфералық кедергілерді бүркемелеуді, маусымдық композиттерді құруды, жерді пайдалану кластары мен топырақ типтері бойынша NDVI аймақтық статистикасын, сондай-ақ процестің тиімділік критерийлерін (дәлдік, тиімділік, еңбек сыйымдылығы, интероперабельділік) қамтиды. Агростресс аймақтары мен айырмашылықтарын анықтайтын аграрлық Ландшафттардың жай-күйінің карталары мен басқару қоймалары алынды "егістік алқаптары" және "жайылымдардың деградациясы". Ғылыми жаңалық цифрлық топырақ карталарын өзектендіру үшін спутниктік индикаторлар мен топырақ зоналығының тәжірибеге бағытталған интеграциясынан тұрады. Практикалық маңыздылығы-жаңартулардың қайталанатын регламентінде және деректердің басқаруда қолдануға дайындығында.
