Д. Серікбаев атындағы ВКТУ сайты
  • Қаріп өлшемі
    16px
    Сайттың түстері
    Суреттер

ХИРУРГИЯЛЫҚ АСПАПТАРҒА АРНАЛҒАН 10Х17Н13М2 (AISI 316L АНАЛОГЫ) ТОТ БАСПАЙТЫН БОЛАТТЫҢ БЕТКІ ҚАБАТЫНЫҢ САПАСЫНА СЫМДЫ ЭЛЕКТРЭРРОЗИЯЛЫҚ ӨҢДЕУ ПАРАМЕТРЛЕРІНІҢ ӘСЕРІ

Авторлар

Аты-жөні Жұмыс орны
Жақсылық Мұхаметбек Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті, Өскемен қ., Қазақстан
Багдат Азаматов Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті, Өскемен қ., Қазақстан
Данияр Қалиев Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті, Өскемен қ., Қазақстан
Куат Комбаев «Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті» КЕАҚ
Куаныш Апбазов Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті, Өскемен қ., Қазақстан

Жүктеулер

Жарияланды:

2026-06-30

Журналдың саны:

Нөмір 1 № 2 (2026): JES_2_2026

Мақала тілі:

Қазақ тілі

Қаралымдар:

9

Жүктеулер:

4

Кілт сөздер:

сымды электрэррозиялық өңдеу, 10Х17Н13М2 болаты, сүйек ұстағыш, микроқұрылым, микроқаттылық, беттің кедір-бұдырлығы, ақ қабат, энергия-дисперсиялық талдау

Аңдатпа

Зерттеудің өзектілігі сүйек тіндерімен жанасатын хирургиялық аспаптардың пайдалану сенімділігі мен биологиялық қауіпсіздігін арттыру қажеттілігімен негізделген. Коррозияға төзімді болаттарды өңдеудің дәстүрлі әдістері көбінесе беткі қабаттың сапасын төмендетеді, бұл электрофизикалық әдістерді қолдануды өзекті етеді. Жұмыстың мақсаты — сымды электрэррозиялық өңдеудің энергетикалық параметрлері мен 10Х17Н13М2 (AISI 316L аналогы) аустенитті болатының беткі қабатының сапасы арасындағы өзара байланысты орнату.

Зерттеу барысында растрлық электрондық микроскопия, энергия-дисперсиялық микроталдау, Виккерс бойынша микроқаттылықты өлшеу және беттің кедір-бұдырлығын бағалау әдістері қолданылды. Жұмыс нәтижелері импульстік режимдердің өзгеруі беттің құрылымдық тұтастығына айтарлықтай әсер ететінін көрсетті. Төмен қарқынды режимдерде микрожарықшақтары бар және микроқаттылығы төмен (180–191 HV) ақаулы қабат қалыптасатыны анықталды. Оңтайландырылған режимді (ток 8 А) қолдану қабаттану белгілері жоқ біртекті модификацияланған қабат алуға, 198–204 HV деңгейіндегі тұрақты микроқаттылыққа және кедір-бұдырлықты (Ra 1,2–1,5 мкм дейін) төмендетуге мүмкіндік берді.

Ғылыми жаңалық «ақ қабаттың» термиялық фрагментациясын болдырмайтын қалыптасу жағдайларын анықтауда жатыр. Практикалық маңыздылығы сүйек ұстағыштарды дайындаудың аспаптардың жоғары коррозиялық төзімділігі мен ұзақ мерзімділігін қамтамасыз ететін технологиялық регламенттерін негіздеуден тұрады. Болашақ зерттеулердің жолдары циклдік жүктеме кезінде аспаптардың шаршау беріктігіне электрэррозиялық өңдеудің әсерін зерттеумен байланысты.

Автор өмірбаяны

Куат Комбаев

Доктор Куат Курганович Комбаев – Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті Инженерия халықаралық мектебінің қауымдастырылған профессоры (Өскемен, Қазақстан). Ол 2004 жылы Шығыс Қазақстан мемлекеттік техникалық университеті «Машина жасау технологиясы» мамандығы бойынша білім алған және 2010 жылы Қ.И. Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті докторантурасын аяқтап, бұрғылау құралдарының бөлшектерін электролиттік-плазмалық өңдеу технологиялары тақырыбында диссертация қорғаған.

Өзінің академиялық қызметін 2004 жылы бастаған доктор Комбаев оқытушыдан аға оқытушыға, кейін қауымдастырылған профессор лауазымына дейін көтерілді. 2012–2015 жылдары «Машина жасау және құрылымдық материалдар технологиясы» кафедрасының меңгерушісі қызметін атқарды. Ол көптеген ғылыми мақалалардың авторы, 5 патенттің иегері және оның ғылыми көрсеткіші (h-index) – 7, бұл оның машина жасау және беттік өңдеу технологиялары саласына қосқан үлесін көрсетеді.

Доктор Комбаев монографияның, оқулықтардың және оқу-әдістемелік құралдардың авторы болып табылады, бакалавриат және докторантура студенттеріне ғылыми жетекшілік етеді, ғылыми жобаларды басқарады. 2018 жылы «Үздік оқытушы» атағымен марапатталған. Ол CNC бағдарламалау, метрология, құрылымдық материалдар және машина жасау технологиялық процестері пәндерінен дәріс оқиды.

ORCID: 0000-0002-6929-2748

Email: [email protected]

Мұхаметбек, Ж., Азаматов, Б., Қалиев, Д., Комбаев, К., & Апбазов, К. (2026). ХИРУРГИЯЛЫҚ АСПАПТАРҒА АРНАЛҒАН 10Х17Н13М2 (AISI 316L АНАЛОГЫ) ТОТ БАСПАЙТЫН БОЛАТТЫҢ БЕТКІ ҚАБАТЫНЫҢ САПАСЫНА СЫМДЫ ЭЛЕКТРЭРРОЗИЯЛЫҚ ӨҢДЕУ ПАРАМЕТРЛЕРІНІҢ ӘСЕРІ. EKTU Journal of Engineering Sciences, 1(2). Retrieved from https://journals.ektu.kz/jes/article/view/1866