Д. Серікбаев атындағы ВКТУ сайты
  • Қаріп өлшемі
    16px
    Сайттың түстері
    Суреттер

ЖЕРАСТЫ ЯДРОЛЫҚ ЖАРЫЛЫСТАРЫНЫҢ ЭПИЦЕНТРЛІК АЙМАҚТАРЫНДА ЖЕР БЕТІ ДЕФОРМАЦИЯСЫН ГЕОДЕЗИЯЛЫҚ ӘДІСТЕР АРҚЫЛЫ МОНИТОРИНГТЕУ

Авторлар

Аты-жөні Жұмыс орны
Айбек Қойшығарин әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы қ., Қазақстан.
Жандос Мукалиев әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы қ., Қазақстан

Жүктеулер

Жарияланды:

2026-06-30

Журналдың саны:

Нөмір 1 № 2 (2026): JES_2_2026

Бөлім:

Мақалалар

Мақала тілі:

Ағылшын тілі

Қаралымдар:

31

Жүктеулер:

15

Кілт сөздер:

Геодезиялық мониторинг, жер бетінің деформациясы, жер асты ядролық жарылыстары, эпицентрлік аймақтар, Семей Полигоны, жердің шөгуі, геодезиялық өлшеулер

Аңдатпа

Бұл зерттеуде бұрынғы Семей сынақ полигоны аумағындағы жерасты ядролық жарылыстарының эпицентрлік аймақтарындағы жер беті деформациясын геодезиялық мониторинг әдістері арқылы зерттеу қарастырылады. Жерасты ядролық жарылыстары геологиялық құрылымдардың өзгеруіне әкеліп, жер бетінде ұзақ мерзімді деформациялық процестердің пайда болуына себеп болады. Зерттеу нысаны ретінде жерасты ядролық сынақтары жүргізілген Балапан учаскесі қарастырылды. Жер бетінің тік орын ауыстыруларын анықтау үшін бірнеше бақылау реперлерінен тұратын геодезиялық бақылау желісі құрылды. Жоғары дәлдікті нивелирлеу өлшеулері цифрлық геодезиялық аспаптарды пайдалану арқылы жүргізілді. Мониторинг нәтижелері жерасты жарылыстарынан кейін бірнеше онжылдықтар өткеніне қарамастан эпицентрлік аймақтарда деформациялық процестердің жалғасып жатқанын көрсетті. Зерттеу нәтижелері жер бетінің шөгу процесі жыныс массивіндегі ұзақ мерзімді геомеханикалық өзгерістермен байланысты екенін дәлелдейді. Алынған нәтижелер ядролық сынақ аймақтарында ұзақ мерзімді геодезиялық мониторинг жүргізудің маңыздылығын көрсетеді.

Автор өмірбаяны

Жандос Мукалиев

Мукалиев Жандос Қайратұлы 2008-2012 жж. әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университетінің «050711 - Геодезия және картография» мамандығын үздік дипломмен бітірді. Ж.Қ.Мукалиев. 2012 жылы Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігінің, әл- Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университетінің, география және табиғатты пайдалану факультетінің магистратура оқу сатысының «6М074100 – Картография» - мамандығының, дайындау бағыты: ғылыми-педагогикалық бағыт бойынша магистратура бөлімінің мемлекеттік грантын иеленді. 2014 жылы «6М074100 - Картография» мамандығы бойынша «техника ғылымдарының магистрі» академиялық дәрежесі берілді. 2013 жылдың 25.06-06.07 аралығында магистрантарға арналған академиялық ұтқырлық бағдарламасы бойынша Австрияның Зальцбург университетінде Джозеф Штроблдің жетекшілігімен ғылыми іс-тәжірибеден өтіп келді.

ORCID: 0000-0001-9292-7468

Email: [email protected]

Лицензия

Авторлық құқық (c) 2026 Айбек Қойшығарин , Zhandos Mukaliyev

Creative Commons лицензиясы

Бұл жұмыс Creative Commons атрибуты бойынша лицензияланған. 4.0 Халықаралық лицензия.

Сан №2 (2026)

Қойшығарин , А., & Мукалиев, Ж. (2026). ЖЕРАСТЫ ЯДРОЛЫҚ ЖАРЫЛЫСТАРЫНЫҢ ЭПИЦЕНТРЛІК АЙМАҚТАРЫНДА ЖЕР БЕТІ ДЕФОРМАЦИЯСЫН ГЕОДЕЗИЯЛЫҚ ӘДІСТЕР АРҚЫЛЫ МОНИТОРИНГТЕУ. EKTU Journal of Engineering Sciences, 1(2). Retrieved from https://journals.ektu.kz/jes/article/view/1714

Осы автор(лар)дың ең көп оқылған мақалалары

№ Жарияланымның атауы Авторлар Тиістілігі Тілі Көрулер Күні Дәйексөз
1 Ауылшаруашылық Жерлерін Бақылау Және Басқару Жүйесіндегі Гаж Құралдарының Тиімділігі Жұматаева  Ж., Мукалиев  Ж., Оналбаева  Д., Касымханова  К., Тұрғаналиев  С.
KZ 193 2026-02-27