Журналдың редакциялық саясаты

EKTU Journal of Architectural and Construction Sciences

1. Жалпы ережелер

EKTU Journal of Architectural and Construction Sciences — «Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті» коммерциялық емес акционерлік қоғамы шығаратын ашық қолжетімді ғылыми журнал. Журнал сәулет, азаматтық құрылыс, құрылыс технологиялары, қала құрылысы және сабақтас пәндер саласындағы түпнұсқа ғылыми мақалаларды, шолу жұмыстарын және пәнаралық зерттеулер нәтижелерін жариялауға арналған. Басылым сәулет және құрылыс ғылымын, жобалау технологияларын, құрылыс өндірісін және тұрақты, сенімді әрі тиімді өмір сүру ортасын қалыптастыруды дамытуға бағытталған заманауи теориялық, эксперименттік және қолданбалы зерттеулерді жариялауға бағдарланған.

Журнал сәулеттік жобалау мен теорияны, қала құрылысы мен ақылды қалаларды, құрылыс материалдарын, технологиялар мен әдістерді, құрылыс конструкцияларын және ғимараттардың пайдалану сипаттамаларын, тұрақты және энергия тиімді құрылысты, сәулет мұрасын сақтауды және объектілерді бейімдеп қайта пайдалануды, сәулет пен құрылыстағы цифрлық технологияларды (BIM, CAD, модельдеу), құрылыс жобаларын басқаруды және құрылысты ұйымдастыруды қоса алғанда, бағыттардың кең аясын қамтиды.

Журнал жылына 4 рет шығады. Материалдарды жариялау Open Journal Systems (OJS) платформасын пайдалана отырып, электрондық форматта жүзеге асырылады.

2. Журналдың мақсаттары мен міндеттері

Журналдың редакциялық саясаты мыналарға бағытталған:

сәулет, құрылыс және қала құрылысы саласындағы жарияланатын материалдардың жоғары ғылыми деңгейін қамтамасыз ету;
сәулет, құрылыс және сабақтас ғылыми пәндер саласындағы халықаралық ғылыми алмасуды дамыту;
түпнұсқа, өзекті, пәнаралық және әдіснамалық тұрғыдан негізделген зерттеулердің жариялануын қолдау;
ғылыми нәтижелерді ашық қолжетімділік жағдайында тарату;
ашықтық, объективтілік және академиялық адалдық қағидаттарын сақтау;
сәулет және құрылыс саласында ғылым, білім беру және кәсіби практиканы ықпалдастыруға жәрдемдесу;
тұрақты даму, жобалау мен құрылыстың инновациялық технологиялары, энергия тиімділігі және жасанды ортаның сапасын арттыруға бағытталған зерттеулерді ілгерілету.

Журнал келесі ғылыми бағыттар бойынша зерттеулерді жариялауға бағдарланған:

Сәулет: сәулеттік жобалау және теория; сәулет тарихы мен теориясы; сәулеттік композиция және пішін қалыптастыру; қоғамдық, тұрғын және өнеркәсіптік ғимараттарды жобалау; сәулеттік жобалаудың заманауи тәсілдері.
Қала құрылысы: қала құрылыстық жоспарлау және аумақтарды дамыту; урбанистика; қалалардың тұрақты дамуы; ақылды қалалар; қалалық ортаның кеңістіктік ұйымдастырылуы; қалалық инфрақұрылым мен қоғамдық кеңістіктерді дамыту.
Құрылыс материалдары, технологиялары және әдістері: заманауи құрылыс материалдары; құрылыс технологиялары мен өндірістік процестер; құрылыстың инновациялық әдістері; ғимараттар мен құрылыстарды реконструкциялау және жаңғырту технологиялары; құрылыс өндірісінің сапасы мен тиімділігін арттыру.
Құрылыс конструкциялары және ғимараттардың пайдалану сипаттамалары: құрылыс конструкцияларын есептеу және жобалау; ғимараттар мен құрылыстардың сенімділігі, ұзақ мерзімділігі және қауіпсіздігі; құрылыс объектілерінің пайдалану сипаттамалары; конструкцияларды техникалық тексеру, күшейту және қалпына келтіру.
Тұрақты және энергия тиімді құрылыс: энергия тиімді ғимараттар мен құрылыстар; экологиялық бағдарланған сәулеттік-құрылыс шешімдері; құрылыстағы тұрақты технологиялар; ресурстарды тұтынуды азайту; жасыл құрылыс қағидаттарын қолдану.
Сәулет мұрасын сақтау және объектілерді бейімдеп пайдалану: сәулет мұрасы объектілерін реставрациялау және сақтау; тарихи құрылысты реконструкциялау; ғимараттар мен құрылыстарды бейімдеп қайта пайдалану; мәдени және сәулеттік бірегейлікті сақтау әдістері.
Сәулет пен құрылыстағы цифрлық технологиялар: ғимараттарды ақпараттық модельдеу (BIM); компьютерлік жобалау (CAD); цифрлық модельдеу және симуляциялар; жобалау және құрылыс процестерін автоматтандыру; сәулет-құрылыс қызметінде зияткерлік цифрлық шешімдерді қолдану.
Құрылыс жобаларын басқару және құрылысты ұйымдастыру: құрылыс жобаларын басқару; құрылысты ұйымдастыру, жоспарлау және экономикасы; мерзімдерді, сапаны және ресурстарды басқару; құрылыс менеджментін цифрландыру; құрылыс қызметін үйлестірудің заманауи тәсілдері.

Журнал сәулет, құрылыс, қала құрылысы, цифрлық технологиялар және жобаларды басқару жетістіктерін біріктіретін пәнаралық зерттеулерді құптайды. Тұрақты даму, жобалау мен құрылыстағы инновациялық тәсілдер, сәулет мұрасын сақтау, энергия тиімділігі, сондай-ақ ғылыми зерттеулерді, білім беру қызметін және кәсіби практиканы ықпалдастыру мәселелеріне арналған жарияланымдарға ерекше назар аударылады.

3. Жариялау тілі және материал түрлері

Жариялауға қазақ, орыс, ағылшын тілдеріндегі қолжазбалар қабылданады.

Журнал келесі материал түрлерін қарастырады:

түпнұсқа ғылыми мақалалар;
шолу мақалалар.

4. Негізгі редакциялық қағидаттар

Журнал редакциясы келесі қағидаттарды басшылыққа алады:

жарияланатын нәтижелердің ғылыми маңыздылығы мен жаңалығы;
редакциялық бағалаудың объективтілігі;
авторлардың азаматтығына, аффилиациясына, шығу тіліне, жынысына, нәсіліне, діни көзқарасына немесе саяси ұстанымына қарамастан теңдігі;
редакциялық процестің құпиялылығы;
мүдделер қақтығысына жол бермеу;
редакциялық шешімдердің коммерциялық, әкімшілік және жеке факторлардан тәуелсіздігі.

Жариялау туралы шешім тек қолжазбаның ғылыми сапасы, журнал бейініне сәйкестігі және этикалық нормаларды сақтауы негізінде қабылданады. Мұндай тәсіл журнал сайтында жарияланған редакциялық және жарияланымдық этика қағидаттарына сәйкес келеді.

5. Қолжазбаларды ұсыну және бастапқы редакциялық бағалау

Барлық қолжазбалар журналдың электрондық жүйесі арқылы ұсынылады.

Мақала түскеннен кейін бастапқы редакциялық тексеруден өтеді, оның барысында мыналар бағаланады:

журнал тақырыбына сәйкестігі;
ресімдеудің формальды талаптарының сақталуы;
мәтіннің тілдік сапасы;
міндетті құрылымдық элементтердің болуы;
жарияланымдық этика нормаларының сақталуы.

Алғашқы қарау кезеңінде редакция, егер мақала журнал бейініне сәйкес келмесе, ғылыми деңгейі төмен болса, елеулі бұзушылықтармен рәсімделсе немесе адал емес практиканың белгілерін қамтыса, қолжазбаны сыртқы рецензиялауға жібермей-ақ кері қайтаруға құқылы.

6. Рецензиялау

Журнал екіжақты жасырын рецензиялау моделін қолданады, мұнда авторлардың тұлғасы рецензенттерге, ал рецензенттердің тұлғасы авторларға ашылмайды. Бұл объективтілікті және біржақтылықты барынша азайтуды қамтамасыз етеді.

Бастапқы редакциялық бағалаудан өткен әрбір қолжазба тиісті пәндік салада құзыреті бар кемінде екі тәуелсіз рецензентке жіберіледі. Қажет болған жағдайда қосымша рецензенттер, соның ішінде басқа ұйымдар мен елдерден тартылуы мүмкін.

Рецензиялау кезінде мыналар бағаланады:

зерттеудің түпнұсқалығы мен ғылыми үлесі;
әдіснаманың дұрыстығы;
нәтижелер мен қорытындылардың сенімділігі;
құрылым логикасы мен баяндаудың анықтығы;
журнал бейініне сәйкестігі;
библиографиялық базаның өзектілігі мен жеткіліктілігі.

Рецензиялау қорытындысы бойынша мынадай шешімдердің бірі қабылдануы мүмкін:

қабылдау;
аздаған түзетулерден кейін қабылдау;
елеулі түрде қайта өңдеуге жіберу және қайта қарау;
қабылдамау.

Редакция рецензиялаудың бастапқы кезеңін 4–6 апта ішінде аяқтауға ұмтылады, алайда нақты мерзімдер мақала тақырыбы мен сарапшылардың қолжетімділігіне байланысты болуы мүмкін.

7. Қолжазбаларды қайта өңдеу

Авторлар мыналарды ұсынуға міндетті:

қолжазбаның түзетілген нұсқасын;
енгізілген өзгерістерді түсіндіретін, рецензенттердің ескертулеріне толық жауап.

Рецензенттердің ескертулеріне жеткіліксіз немесе формалды жауап беру жариялаудан бас тартуға негіз болуы мүмкін.

Қажет болған жағдайда қайта өңделген қолжазба қайта рецензиялауға жіберіледі.

8. Ғылыми сапа мен ресімдеуге қойылатын талаптар

Қарастыруға тек мынадай талаптарға сай түпнұсқа қолжазбалар қабылданады:

бұрын жарияланбаған;
басқа басылымдарда қаралып жатпаған;
мәтіннің түпнұсқалылығына қойылатын журнал талаптарына сәйкес келетін.

Авторларға арналған жарияланған ережелерге сәйкес, түпнұсқалықтың ең төменгі деңгейі кемінде 65%, ал рұқсат етілетін сәйкестік деңгейі 25%-дан аспауы тиіс. Қолжазбалар мәтіндік ұқсастықтарды анықтау жүйелері арқылы тексерілуі мүмкін.

Журнал халықаралық IMRAD құрылымын ұсынады және бірқатар негізгі талаптарды белгілейді:

мақаланың көлемі, әдетте, 10–14 бет;
мәтін ішіндегі сілтемелер мен әдебиеттер тізімі APA 7th edition бойынша рәсімделеді;
әдебиеттер тізімінде кемінде 15 дереккөз болуы тиіс, олардың кемінде 5-уі халықаралық болуы қажет;
өзін-өзі дәйектеу деңгейі 20%-дан аспауы тиіс.

9. Жарияланымдық этика

Журнал жарияланымдық этиканың халықаралық стандарттарын ұстанады және COPE ұсынымдарын басшылыққа алады.

Авторлар міндетті:

зерттеудің шынайы және нақты нәтижелерін ұсынуға;
дәйексөздер мен сілтемелерді дұрыс рәсімдеуге;
тек нақты авторларды ғана бірлескен авторлар ретінде көрсетуге;
ықтимал мүдделер қақтығысын ашып көрсетуге;
деректерді қолдан жасау, бұрмалау, плагиат, қайталама жариялау және адал емес практиканың өзге де түрлерін болдырмауға.

Рецензенттер міндетті:

құпиялылықты сақтауға;
объективті және дәлелді болуға;
мүдделер қақтығысы туралы хабарлауға;
плагиат, қайталау немесе басқа да бұзушылықтар белгілері анықталған жағдайда редакцияны хабардар етуге.

Редакторлар міндетті:

қолжазбаларды әділ және бейтарап қарауды қамтамасыз етуге;
құпиялылықты сақтауға;
қолжазбаның ғылыми құндылығы негізінде шешім қабылдауға;
шағымдарға, өтініштерге және этикалық бұзушылықтарға ден қоюға.

10. Жасанды интеллектіні пайдалану

Қолжазбаны дайындау кезінде генеративті ЖИ құралдары пайдаланылған жағдайда, автор бұл туралы ақпаратты ашып көрсетуге, құралдың атауын және оны қолдану мақсатын көрсетуге міндетті. Сонымен қатар қолжазба мазмұнының дәлдігі, дұрыстығы және ғылыми адалдығы үшін толық жауапкершілік авторлардың өзінде қалады.

11. Мүдделер қақтығысы, қаржыландыру және қосымша мәлімдемелер

Мақалада келесі мәліметтер көрсетілуі тиіс:

мүдделер қақтығысы туралы;
қаржыландыру көздері туралы;
зерттеудің этикалық мақұлдануы туралы — қажет болған жағдайда;
ақпараттандырылған келісім туралы — қажет болған жағдайда;
деректердің қолжетімділігі туралы;
алғыс туралы;
жасанды интеллект технологияларын пайдалану туралы — қажет болған жағдайда.

12. Авторлық құқық және ашық қолжетімділік

Журнал Open Access моделі бойынша жұмыс істейді: барлық мақалалар жарияланғаннан кейін бірден оқырмандарға тегін, жазылымсыз және қолжетімділік үшін ақысыз ұсынылады.

Жарияланған мақалаларға авторлық құқық авторларда сақталады. Сонымен бірге авторлар баспагерге материалдарды электрондық және баспа түрінде жариялау, көбейту, тарату және архивтеу, сондай-ақ мақалаларды дерекқорларда, репозиторийлерде және индекстейтін жүйелерде орналастыру құқығын береді.

Барлық жарияланымдар Creative Commons Attribution (CC BY 4.0) лицензиясы шарттарымен таратылады, бұл авторлық пен дереккөз міндетті түрде көрсетілген жағдайда материалды көшіруге, таратуға және бейімдеуге мүмкіндік береді.

Журнал сондай-ақ жарияланған мақаланың нұсқасын бастапқы дереккөзге дұрыс сілтеме жасау шартымен өзіндік мұрағаттауға рұқсат етеді және қолдайды.

13. Жариялау құны

Авторларға арналған қолданыстағы ережелерге сәйкес, мақала жариялауға қабылданғаннан кейін бір қабылданған мақала үшін 50 000 KZT мөлшерінде Article Processing Charge (APC) алынады. Төлем қолжазба редакция тарапынан қабылданғаннан кейін ғана жүргізіледі.

14. Құпиялылық және дербес деректер

Авторлар, рецензенттер және редакторлар ұсынған есімдер, электрондық пошта мекенжайлары, аффилиациялар және өзге де дербес деректер тек редакциялық процесс, рецензиялау, жариялау, индекстеу және материалдарды архивтеу мақсаттары үшін, сондай-ақ құқықтық және этикалық талаптарды сақтау үшін ғана пайдаланылады. Мұндай деректерге қолжетімділік редакциямен және баспа процесінің уәкілетті қатысушыларымен шектеледі.

15. Қорытынды ережелер

Журналдың редакциялық саясаты авторлар, рецензенттер, редакторлар және баспа процесінің өзге де қатысушылары үшін міндетті болып табылады. Саясат халықаралық ғылыми баспа ісі стандарттарының, құқықтық талаптардың, техникалық рәсімдердің және стратегиялық міндеттердің өзгеруіне байланысты редакция тарапынан жаңартылуы мүмкін.