Д. Серікбаев атындағы ВКТУ сайты
  • Қаріп өлшемі
    16px
    Сайттың түстері
    Суреттер

КӨПҚАБАТТЫ ҮЙІНДІ-САЛ ІРГЕТАСЫНЫҢ ҮЛЕСТІРІЛГЕН ТАЛШЫҚТЫ-ОПТИКАЛЫҚ МОНИТОРИНГІ: ПАЙДАЛАНУҒА БЕРУДІ БАҚЫЛАУ ЖӘНЕ БАСТАПҚЫ БАҒАЛАУ

Авторлар

Аты-жөні Жұмыс орны
Айгерім Буранбаева Шәкәрім университеті
Ілияс Жұмаділов Шәкәрім университеті

Жүктеулер

Жарияланды:

2026-09-30

Журналдың саны:

Нөмір 1 № 3 (2026): JACS_3_2026

Мақала тілі:

Ағылшын тілі

Қаралымдар:

68

Жүктеулер:

25

Кілт сөздер:

талшықты-оптикалық мониторинг, BOTDA, плиталық іргетас, базалық мониторинг, іске қосу-баптау бақылауы, биік ғимарат, құрылымдық диагностика

Аңдатпа

Биік ғимараттар іргетастарының құрылымдық мониторингі пайдалану кезеңінің бастапқы сатысында кеңістікте таралған деформациялық және температуралық әсерлерді тіркей алатын өлшеу жүйелерін қажет етеді. Бұл мақалада биік ғимараттар кешенінің плиталық іргетасына орнатылған таратылған талшықты-оптикалық датчиктер жүйесінің далалық зерттеу нәтижелері ұсынылады. Зерттеудің негізгі бағыты жалпы жарықшақтарды анықтау мәселесіне емес, өлшеу желісін тәжірибелік іске қосуға, бастапқы өлшемдерді түсіндіруге және кейінгі ұзақ мерзімді бақылау үшін эталондық деректер жиынтығын қалыптастыруға бағытталған.

Мониторинг нысаны ретінде Қазақстан Республикасы, Астана қаласындағы Abu Dhabi Plaza кешенінің R блогы астындағы плиталық іргетас қарастырылды. Өлшемдер бірдей көлденең сезімталдық бағыты бойынша Бриллюэндік оптикалық уақыттық домендік талдау әдісімен (BOTDA) алынды. Орнатылған жүйенің қайталанғыштығын бағалау және құрылыс кезеңіндегі уақытша әсерлерді іргетас плитасының тұрақты жауап беру сипатынан ажырату мақсатында іске қосу кезеңіндегі екі өлшеу сатысы салыстырылды.

Талдау нәтижелері бірінші өлшеу сатысындағы сигнал өзгергіштігі негізінен құрылыс жұмыстарының жалғасуымен, оның ішінде бетон құю және соған байланысты жылу-механикалық әсерлермен байланысты екенін көрсетті. Екінші сатыда, бақыланатын аймақта белсенді жұмыстар аяқталғаннан кейін, өлшенген деформациялық және температуралық жауаптар едәуір тұрақты сипат алды. Бұл жағдайды іргетастың кейінгі тексерістері үшін инженерлік бастапқы деңгей ретінде пайдалануға болады.

Ұсынылған тәсіл таратылған талшықты-оптикалық өлшемдердің бастапқы деректерін темірбетонды жерасты құрылымдарын практикалық мониторингтеу негізіне қалай түрлендіруге болатынын көрсетеді. Алынған нәтижелер іске қосу бақылауы, бастапқы деңгей қалыптастыру, болашақ өлшемдерді диагностикалық салыстыру және мониторинг нәтижелерін BIM негізіндегі немесе цифрлық егіз технологияларымен біріктіру үшін өзекті болып табылады.

Буранбаева, А., & Жұмаділов, І. (2026). КӨПҚАБАТТЫ ҮЙІНДІ-САЛ ІРГЕТАСЫНЫҢ ҮЛЕСТІРІЛГЕН ТАЛШЫҚТЫ-ОПТИКАЛЫҚ МОНИТОРИНГІ: ПАЙДАЛАНУҒА БЕРУДІ БАҚЫЛАУ ЖӘНЕ БАСТАПҚЫ БАҒАЛАУ. EKTU Journal of Architectural and Construction Sciences, 1(3). https://doi.org/10.51885/3134-8009_JES_2026_3_4