ЖҮРГІЗУШІЛЕРДІ ҮНЕМДІ ЖҮРГІЗУГЕ ҮЙРЕТУ ҮШІН ИНТЕГРАЛДЫ ЭНЕРГЕТИКАЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРДІ ҚОЛДАНУ МҮМКІНДІГІН БАҒАЛАУ

Аңдатпа

Мақалада жүк көліктерінің тұтынатын отын шығынын азайту әдістерін зерттеудің өзектілігі қарастырылған.  Себебі жаһандық шығарындыларға автомобиль жүктерін тасымалдау кезінде айтарлықтай үлес қосылады. Автокөлік құралдарын үнемді жүргізу әдістері мен жүк көлігі жүргізушілерінің жүргізу дағдыларын отын     шығынын азайтудың маңызды факторы ретінде қарастыру керек екендігі көрсетілген. Жүргізушілерді жүргізу дағдыларына оқытудың тиімділігін бағалау бойынша эксперименттік зерттеулер жүргізілді. Экожүргізу дағдыларын объективті және динамикалық бағалау үшін энергетикалық тәсіл қолданылды. Бұл жағдайда көлік жүргізу кезінде өнімсіз энергия шығындарын тікелей сипаттайтын интегралды көрсеткіштер бағаланды. Эксперименттік зерттеулер екі кезеңде жүргізілді. Бірінші кезеңде жоғары білікті жүргізушілер экожүргізу дағдыларын көрсетті. Екінші кезеңде жүргізушілер нұсқаушымен экожүргізуді үйренді, ал арнайы құрылғы өнімсіз энергия шығындарын тіркеді. Екінші кезеңдегі эксперимент нәтижелері жүргізушілерді оқыту отын шығынын орта есеппен 13,6%  төмендетуге мүмкіндік бергенін көрсетті. Тренингтің ұзақ мерзімді әсері бар екені анықталды. Атап айтқанда, экожүргізу бойынша тренингтен кейін 3 айдан кейін отын шығынының төмендеуі 4% құрады. Бұл жүргізушінің мінез-құлқындағы оң өзгерістерді бекіту үшін экожүргізу жаттығуларын аяқтағаннан кейін жүргізушіге ұзақ мерзімді қолдау қажет деген қорытындыға келді. Осылайша, көлік компанияларында экожүргізуді оқытуды ілгерілету отын шығындары мен CO₂ шығарындыларының айтарлықтай төмендеуіне әкелуі мүмкін.