ГУСТАВ II АДОЛЬФТІҢ «ӘСКЕРИ МАҚАЛАСЫНЫҢ» 1715 ЖЫЛҒЫ ОРЫС «ӘСКЕРИ МАҚАЛАСЫНА» ӘСЕРІ

Аңдатпа

Мақалада XVII–XVIII ғасырлардағы екі әскери-құқықтық құжат – 1621 жылы Швеция королі Густав II Адольф қабылдаған және 1683 жылы Карл XI толықтырған «Әскери артикул» мен І Петрдің бастамасымен 1715 жылы жасалған Ресейдің «Әскери артикулы» салыстырмалы талдауға түседі. Автор швед артикулының ресейлік нұсқаға әсер ету дәрежесін зерттеп, олардың мазмұны мен құрылымындағы ұқсастықтар мен айырмашылықтарды анықтайды. Зерттеуде тәртіп, әскери юрисдикция, әскери қылмыстар мен жазалар, сот ісін жүргізу тәртібі мәселелеріне ерекше назар аударылады. Жекелеген баптарды салыстыру арқылы І Петрдің Батыс Еуропа нормаларын Ресей жағдайына бейімдегені, сонымен қатар швед үлгісіндегі негізгі қағидаларды сақтап қалғаны көрсетіледі. Автор ресейлік артикулдың швед моделіне негізделгенімен, ұлттық дәстүрлерді, әкімшілік ерекшеліктерді және орталықтандыру міндеттерін ескере отырып қайта өңделген деген қорытындыға келеді. Сондай-ақ әскери артикулдардың жаңа құқықтық мәдениетті қалыптастыру, абсолюттік билік моделін орнықтыру, тәртіп пен билік вертикалін нығайту және әскер мен қоғамда мемлекеттік зорлық-зомбылықты заңдастыру құралы ретіндегі рөлі атап өтіледі. Мақала құқық тарихшыларына, Ресей мен Швеция армиясы мен мемлекеттік басқару тарихын зерттеушілерге, сондай-ақ Жаңа заман дәуіріндегі еуропалық мемлекеттер арасындағы құқықтық нормаларды тасымалдау үдерісін қарастыратын ғалымдарға арналған. Сонымен қатар бұл еңбек салыстырмалы құқықтану, заңнаманы жаңғырту және орталықтандырылған мемлекеттердің институционалдық негізін қалыптастыру үдерістерін зерттеу салалары үшін де пайдалы болмақ.