Д. Серікбаев атындағы ВКТУ сайты
  • Қаріп өлшемі
    16px
    Сайттың түстері
    Суреттер

ҚАЗАҚСТАННЫҢ ШЫҒЫСЫНДАҒЫ ҚАЛАЛЫҚ КЕҢІСТІКТЕРДІҢ ӘЛЕУМЕТТІК-ДЕМОГРАФИЯЛЫҚ ЖӘНЕ ӘЛЕУМЕТТІК-МӘДЕНИ ТРАНСФОРМАЦИЯЛАРЫ (ӘЛЕУМЕТТАНУЛЫҚ ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІ)

Авторлар

Аты-жөні Жұмыс орны
Гульжан Сарсембаева С. Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан университеті
Надира Махметова Шәкәрім университеті
Аида Жайлаубаева С. Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан университеті

Жүктеулер

Жарияланды:

30.09.2026

Мақала тілі:

Орыс тілі

Қаралымдар:

63

Жүктеулер:

26

Кілт сөздер:

урбандалу, қалалық кеңістік, Семей, Өскемен, Қазақстанның шығысы, этнодемографиялық үдерістер, әлеуметтік-мәдени трансформация, көші-қон

Аңдатпа

Мақалада Семей және Өскемен қалаларының қалалық кеңістіктерін салыстырмалы талдау негізінде Шығыс Қазақстандағы қазіргі урбандалу үдерістерінің ерекшеліктері қарастырылады. Зерттеудің мақсаты – тарихи, этнодемографиялық және әлеуметтік-экономикалық даму тәжірибесі әртүрлі екі облыс орталығының әлеуметтік-демографиялық және әлеуметтік-мәдени даму модельдерін анықтау. Зерттеудің эмпирикалық негізін Семей және Өскемен қалаларында кемінде бес жыл тұрып жатқан тұрғындармен жүргізілген 17 тереңдетілген сұхбат материалдары құрайды. Талдау барысында отбасы-неке және репродуктивтік ұстанымдар, туыстық байланыстардың сипаты, тілдік және діни басымдықтар, этносаралық өзара іс-қимылға, экологиялық және ономастикалық өзгерістерге көзқарас, сондай-ақ қалалық, ауылдық және қала маңындағы өмір салтын қабылдау ерекшеліктері қамтылды. Салыстырмалы талдау екі қалаға ортақ үрдістермен қатар, елеулі айырмашылықтарды да анықтады. Семей қаласына қазақ тілінің кеңінен қолданылуы, дәстүрлі отбасылық және әлеуметтік-мәдени тәжірибелердің сақталуы, сондай-ақ қалалық ортада өмір сүруге басымдық берілуі тән. Өскеменде орыс тілді қалалық мәдениет, неғұрлым зайырлы ұстанымдар және қала маңында тұруға деген қызығушылық айқынырақ байқалады. Зерттеу нәтижесінде екі қаланың қазіргі даму траекториялары тарихи мұра, көші-қон үдерістері, этнодемографиялық өзгерістер және заманауи әлеуметтік-экономикалық трансформациялардың өзара ықпалымен айқындалатыны туралы қорытынды жасалды.

Сарсембаева, Г., Махметова, Н., & Жайлаубаева, А. (2026). Қазақстанның шығысындағы қалалық кеңістіктердің әлеуметтік-демографиялық және әлеуметтік-мәдени трансформациялары (әлеуметтанулық зерттеу нәтижелері). SOCIAL SCIENCES & DIGITAL HUMANITIES, 3(3), 146–160. https://doi.org/10.51885/3107-2755_SSADH_2026_3_9

Осы автор(лар)дың ең көп оқылған мақалалары

№ Жарияланымның атауы Авторлар Тиістілігі Тілі Көрулер Күні Дәйексөз
1 Қазақстанның Демографиялық Ерекшеліктері: Тарихи Аспект (1959-1989 Жж.) Махметова Н.
  • Shakarim Uneversity
EN 193 2026-03-31
2 Ххі Ғасырдың Басындағы (1999-2006 Жж.) Қазақтардың Саны Мен Қоныстануының Динамикасы Сарсембаева Г.
  • С. Аманжолов атындағы Шығыс-Қазақстан университеті
RU 140 2026-06-30