ҚАЗАҚСТАННЫҢ ШЫҒЫСЫНДАҒЫ ҚАЛАЛЫҚ КЕҢІСТІКТЕРДІҢ ӘЛЕУМЕТТІК-ДЕМОГРАФИЯЛЫҚ ЖӘНЕ ӘЛЕУМЕТТІК-МӘДЕНИ ТРАНСФОРМАЦИЯЛАРЫ (ӘЛЕУМЕТТАНУЛЫҚ ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІ)
Жүктеулер
Жарияланды:
30.09.2026Журналдың саны:
Нөмір 3 № 3 (2026): SOCIAL SCIENCES & DIGITAL HUMANITIESБөлім:
Демография және әлеуметтануМақала тілі:
Орыс тіліҚаралымдар:
63Жүктеулер:
26Кілт сөздер:
урбандалу, қалалық кеңістік, Семей, Өскемен, Қазақстанның шығысы, этнодемографиялық үдерістер, әлеуметтік-мәдени трансформация, көші-қонАңдатпа
Мақалада Семей және Өскемен қалаларының қалалық кеңістіктерін салыстырмалы талдау негізінде Шығыс Қазақстандағы қазіргі урбандалу үдерістерінің ерекшеліктері қарастырылады. Зерттеудің мақсаты – тарихи, этнодемографиялық және әлеуметтік-экономикалық даму тәжірибесі әртүрлі екі облыс орталығының әлеуметтік-демографиялық және әлеуметтік-мәдени даму модельдерін анықтау. Зерттеудің эмпирикалық негізін Семей және Өскемен қалаларында кемінде бес жыл тұрып жатқан тұрғындармен жүргізілген 17 тереңдетілген сұхбат материалдары құрайды. Талдау барысында отбасы-неке және репродуктивтік ұстанымдар, туыстық байланыстардың сипаты, тілдік және діни басымдықтар, этносаралық өзара іс-қимылға, экологиялық және ономастикалық өзгерістерге көзқарас, сондай-ақ қалалық, ауылдық және қала маңындағы өмір салтын қабылдау ерекшеліктері қамтылды. Салыстырмалы талдау екі қалаға ортақ үрдістермен қатар, елеулі айырмашылықтарды да анықтады. Семей қаласына қазақ тілінің кеңінен қолданылуы, дәстүрлі отбасылық және әлеуметтік-мәдени тәжірибелердің сақталуы, сондай-ақ қалалық ортада өмір сүруге басымдық берілуі тән. Өскеменде орыс тілді қалалық мәдениет, неғұрлым зайырлы ұстанымдар және қала маңында тұруға деген қызығушылық айқынырақ байқалады. Зерттеу нәтижесінде екі қаланың қазіргі даму траекториялары тарихи мұра, көші-қон үдерістері, этнодемографиялық өзгерістер және заманауи әлеуметтік-экономикалық трансформациялардың өзара ықпалымен айқындалатыны туралы қорытынды жасалды.
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Гульжан Сарсембаева, Надира Махметова, Аида Жайлаубаева

Бұл жұмыс Creative Commons атрибуты бойынша лицензияланған. 4.0 Халықаралық лицензия.
Осы автор(лар)дың ең көп оқылған мақалалары
| № | Жарияланымның атауы | Авторлар | Тиістілігі | Тілі | Көрулер | Күні | Дәйексөз |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Қазақстанның Демографиялық Ерекшеліктері: Тарихи Аспект (1959-1989 Жж.) | Махметова Н. |
|
EN | 193 | 2026-03-31 | |
| 2 | Ххі Ғасырдың Басындағы (1999-2006 Жж.) Қазақтардың Саны Мен Қоныстануының Динамикасы | Сарсембаева Г. |
|
RU | 140 | 2026-06-30 |